Sommatie ontvangen: wat betekent het en wat kunt u doen?

Een sommatie is een dringende, formele aanmaning om een openstaand bedrag binnen een korte termijn te betalen. Vaak is het de laatste stap voordat een schuldeiser naar de rechter stapt. Een sommatie ontvangen is schrikken, maar het is nog geen vonnis en er wordt op dat moment nog geen beslag gelegd. U heeft dus nog ruimte om te reageren. Op deze pagina leest u wat een sommatie is, welke kosten erin mogen staan en welke stappen u nu het beste kunt zetten.

Wat is een sommatie?

Het woord sommatie komt van sommeren: iemand dwingend oproepen om iets te doen. In de incassopraktijk is het een brief waarin de schuldeiser u sommeert om binnen een bepaalde termijn te betalen, met de mededeling dat hij anders juridische stappen neemt. Een sommatie kan komen van:

• de schuldeiser zelf, bijvoorbeeld een webwinkel, energieleverancier of verhuurder;
• een incassobureau of advocaat die namens de schuldeiser optreedt;
• een gerechtsdeurwaarder, die de sommatie soms als officieel stuk uitbrengt: een sommatie-exploot.

Een sommatie-exploot wordt persoonlijk afgegeven of in een gesloten envelop in de brievenbus gedaan. Meer over dit soort stukken leest u op onze pagina over het exploot van de deurwaarder.

Sommatie, aanmaning en dagvaarding: wat is het verschil?

Bij een onbetaalde rekening volgen de stappen meestal deze volgorde:

• Herinnering of aanmaning: de eerste vriendelijke of formele betalingsherinnering. Bent u consument, dan moet de schuldeiser u minimaal een aanmaning sturen voordat hij incassokosten mag rekenen. U krijgt dan 14 dagen na ontvangst om alsnog te betalen, en in de brief moet staan hoe hoog de incassokosten worden als u niet op tijd betaalt. Dit heet ook wel de 14-dagenbrief.
• Sommatie: een laatste, stevige oproep om te betalen, vaak met een korte termijn en de aankondiging van een rechtszaak.
• Dagvaarding: betaalt u nog steeds niet, dan kan de schuldeiser een gerechtsdeurwaarder een dagvaarding laten uitbrengen. Daarin staan de datum en het tijdstip waarop de zaak bij de rechter dient.
• Vonnis en beslag: de rechter kan u veroordelen tot betaling van de schuld plus kosten. Met dat vonnis kan een gerechtsdeurwaarder beslag leggen, bijvoorbeeld op een deel van uw loon of uitkering of op uw bankrekening.

Welke kosten mogen in een sommatie staan?

Bij consumenten zijn de buitengerechtelijke incassokosten wettelijk gemaximeerd. Volgens de Rijksoverheid gelden deze maximumtarieven:

• 15% over de eerste 2.500 euro van de schuld;
• 10% over de volgende 2.500 euro;
• 5% over de volgende 5.000 euro;
• 1% over de volgende 190.000 euro en 0,5% over het deel boven 200.000 euro.

Er geldt een minimumbedrag van 40 euro. Btw over de incassokosten mag alleen worden gerekend als de schuldeiser zelf niet btw-plichtig is. Daarnaast kan de schuldeiser wettelijke rente vragen over het openstaande bedrag.

Ook als een gerechtsdeurwaarder de sommatie verstuurt voordat er een rechtszaak is, gaat het om buitengerechtelijke kosten. Pas als er een procedure komt, kunnen gerechtelijke kosten volgen, zoals kosten voor de dagvaarding en de betekening van het vonnis. De tarieven voor die ambtshandelingen liggen vast in het Besluit tarieven ambtshandelingen gerechtsdeurwaarders. Wilt u weten hoe u extra kosten voorkomt? Lees dan onze tips over incassokosten voorkomen.

Wat doet u als u een sommatie ontvangt?

1. Leg de brief niet weg. Noteer de datum van ontvangst en de termijn die in de sommatie staat. Wie niet reageert, loopt het risico op een dagvaarding en hogere kosten.
2. Controleer of de vordering klopt. Wie is de schuldeiser, om welke rekening gaat het en klopt het bedrag? Heeft u eerder een aanmaning met een termijn van 14 dagen gehad? Vallen de kosten binnen de wettelijke maximumbedragen? En is de schuld misschien al verjaard?
3. Kunt u betalen? Betaal dan binnen de termijn en bewaar het betaalbewijs.
4. Kunt u niet in een keer betalen? Neem vóór het einde van de termijn contact op en vraag om een betalingsregeling. Leg afspraken altijd schriftelijk vast en kom ze na.
5. Klopt de vordering niet? Betwist haar schriftelijk, geef aan waarom en vraag om onderbouwing, zoals de oorspronkelijke factuur of het contract.
6. Heeft u meerdere schulden? Dan is een losse regeling per schuldeiser vaak niet genoeg. U kunt bij uw gemeente schuldhulp aanvragen.

Een onterechte sommatie of oplichting herkennen

Helaas komen nepsommaties voor. Twijfelt u, controleer dan zelf wie de afzender is. Bel of mail niet via de gegevens in de brief, maar zoek het kantoor zelf op. Incassobureaus moeten sinds 1 april 2025 ingeschreven staan in het openbare Register incassodienstverlening van Justis. Gerechtsdeurwaarders zijn aangesloten bij de Koninklijke Beroepsorganisatie van Gerechtsdeurwaarders (KBvG). Het verschil tussen beide leest u op onze pagina incassobureau of deurwaarder. Betaal nooit naar een rekeningnummer dat u niet vertrouwt.

Hoe begeleiden wij u?

Een sommatie komt zelden alleen. Vaak liggen er meer rekeningen en brieven die om aandacht vragen. Schuldenplatform begeleidt u bij het maken van overzicht: welke schulden zijn er, welke termijnen lopen er en welke stap past bij uw situatie. De feitelijke schuldregeling voert de gemeente of een bevoegde schuldhulpinstantie uit; wij begeleiden u richting die route en zorgen voor rust en structuur.

Veelgestelde vragen over een sommatie

Is een sommatie hetzelfde als een aanmaning?

Een sommatie is een vorm van aanmaning, maar dan de laatste en meest dringende. Waar een gewone aanmaning u herinnert aan een betaling, kondigt een sommatie meestal aan dat de schuldeiser juridische stappen neemt als u niet binnen de gestelde termijn betaalt.

Mag de deurwaarder na een sommatie direct beslag leggen?

Nee, in de regel niet. Voor beslag op loon, uitkering of bankrekening is eerst een vonnis van de rechter nodig. Uitzonderingen zijn onder meer een dwangbevel van een overheidsinstantie en conservatoir beslag waarvoor de rechter toestemming geeft. Meer daarover leest u op onze pagina over beslaglegging.

Hoeveel tijd heb ik na een sommatie?

De termijn staat in de sommatie zelf en is vaak kort. Kunt u binnen die termijn niet betalen, neem dan vóór de einddatum contact op met de afzender. Zo voorkomt u dat de zaak zonder overleg naar de rechter gaat.

Moet ik de kosten in de sommatie betalen?

Alleen als ze terecht zijn. Bij consumenten mogen incassokosten pas worden gerekend na een aanmaning met een betaaltermijn van 14 dagen, en ze mogen niet hoger zijn dan de wettelijke staffel met een minimum van 40 euro. Aparte administratie- of aanmaningskosten zijn niet toegestaan.

Wat als ik de sommatie niet kan betalen?

Neem contact op met de afzender en vraag om een betalingsregeling die past bij wat u echt kunt missen. Heeft u meerdere schulden, vraag dan schuldhulp aan bij uw gemeente. Die hulp is gratis.

Wat als ik de schuld niet herken?

Betaal dan niet zomaar. Vraag schriftelijk om bewijs van de vordering en controleer of de afzender echt bestaat. Twijfelt u, dan kunt u gratis advies vragen bij het Juridisch Loket.

Bronnen

• Rijksoverheid: Hoeveel betaal ik voor incassokosten?
• Rijksoverheid: Wanneer krijg ik te maken met een incassobureau?
• KBvG: De kosten van de gerechtsdeurwaarder
• Justis: Wet kwaliteit incassodienstverlening

Heeft u een sommatie ontvangen en wilt u samen overzicht maken? Plan een gratis gesprek of bel ons op 085-9027796.