Schuldenoverzicht maken: zo zet je al je schulden op een rij

Auteur: Emel Ersoy

Een schuldenoverzicht maken is de eerste stap om weer grip te krijgen op je geldzaken. Je zet alle schulden onder elkaar: bij wie, hoeveel, wat de status is en of er al afspraken zijn. Pas als je dat overzicht hebt, weet je welke rekening voorgaat, wat je per maand kunt aflossen en of je hulp nodig hebt. In dit artikel lees je stap voor stap hoe je dat doet en waar je gegevens opvraagt die je zelf niet (meer) hebt.

Waarom een schuldenoverzicht zo belangrijk is

Veel mensen met schulden weten niet precies hoeveel ze in totaal moeten betalen. Brieven blijven dicht, bedragen lopen op door kosten en rente, en een incassobureau of deurwaarder neemt het soms over van de oorspronkelijke schuldeiser. Een overzicht haalt die onzekerheid weg. Het helpt je om:

• te zien welke schulden het meest dringend zijn;
• een realistische betalingsregeling voor te stellen;
• te voorkomen dat je een schuld vergeet of dubbel betaalt;
• snel te starten als je schuldhulp aanvraagt bij je gemeente, want daar vragen ze om precies deze gegevens.

Stap 1: verzamel alle post en berichten

Pak alle brieven, aanmaningen, e-mails en berichten in apps bij elkaar, ook de enveloppen die je nog niet hebt geopend. Sorteer ze per schuldeiser. Staat er een incassobureau of deurwaarder op de brief, leg die dan bij de schuld waar het over gaat. Zo zie je meteen of twee brieven over dezelfde schuld gaan.

Tip: gooi niets weg, ook geen oude brieven. Het dossiernummer of kenmerk op een oude brief heb je later vaak nodig.

Stap 2: noteer per schuld dezelfde gegevens

Maak een lijst op papier, in een schrift of in een spreadsheet. Noteer per schuld:

• Schuldeiser: bij wie de schuld oorspronkelijk is ontstaan (bijvoorbeeld de verhuurder, energieleverancier of zorgverzekeraar).
• Wie int de schuld nu: de schuldeiser zelf, een incassobureau of een deurwaarder, met contactgegevens.
• Dossiernummer of kenmerk van de brief.
• Oorspronkelijk bedrag en huidig openstaand bedrag, inclusief kosten en rente.
• Status: herinnering, aanmaning, dwangbevel, vonnis of al beslag.
• Afspraken: loopt er al een regeling, hoeveel betaal je per maand en tot wanneer?

Weet je het verschil tussen een incassobureau en een deurwaarder niet precies? Lees dan wat het verschil is tussen een incassobureau en een deurwaarder. Heb je een dwangbevel gekregen, kijk dan ook naar wat je doet na een dwangbevel.

Stap 3: vraag op wat je niet weet

Ontbreken er gegevens, of denk je dat er schulden zijn waarvan je geen brief meer hebt? Veel instanties laten je je eigen gegevens online inzien:

• Belastingdienst: in Mijn Belastingdienst (inloggen met DigiD) staat het overzicht betalen en ontvangen, met de bedragen die je nog moet betalen. Toeslagen bekijk je apart in Mijn toeslagen.
• DUO: je studieschuld zie je in Mijn DUO bij 'Mijn schulden'. Een actueel schuldoverzicht vraag je aan via het contactformulier; DUO zet het binnen 5 werkdagen klaar in Mijn DUO. Meer over terugbetalen lees je in studieschuld aflossen.
• CJIB: openstaande boetes en vorderingen bekijk je met DigiD in MijnCJIB. Je kunt ook een overzicht van openstaande zaken per post aanvragen.
• Deurwaarders: via Schuldenwijzer.nl (inloggen met DigiD) zie je welke deurwaarders een vordering op je hebben, met hun contactgegevens.
• BKR: bij het BKR staan leningen en kredieten, zoals een persoonlijke lening, doorlopend krediet, creditcard of een telefoon op afbetaling boven de 250 euro. Je eigen kredietoverzicht bekijk je gratis op mijnkredietregistratie.nl. Lees meer in BKR-registratie uitgelegd.

Let op: schulden voor huur, energie en studie staan niet bij het BKR (bron: Nibud). Die vraag je rechtstreeks op bij de verhuurder, de energieleverancier of DUO. Voor een achterstand bij je zorgverzekering neem je contact op met je zorgverzekeraar.

Stap 4: bepaal welke schulden voorgaan

Niet elke schuld is even dringend. Het Nibud adviseert om eerst de vaste lasten te betalen: huur of hypotheek, energie, water en je zorgverzekering. De Rijksoverheid waarschuwt dat je uit je huis gezet kunt worden als je een aantal maanden je huur of hypotheek niet hebt betaald. Zet daarom in je overzicht bovenaan:

1. huur of hypotheek;
2. energie en water;
3. zorgverzekering (zie ook zorgverzekering niet betalen);
4. schulden waarvoor al beslag is gelegd of dreigt;
5. overige schulden, zoals leningen, winkels en abonnementen.

Stap 5: zet je inkomsten en uitgaven ernaast

Een schuldenoverzicht zegt pas iets als je weet wat je elke maand overhoudt. Zet je vaste inkomsten en uitgaven op een rij en kijk wat er overblijft om af te lossen. Hoe je dat aanpakt, lees je in budgetplan maken. Het Nibud heeft daarnaast de gratis tool Zelfjeschuldenregelen: die helpt je een aflosplan te maken en geeft voorbeeldbrieven voor je schuldeisers.

Stap 6: neem contact op met je schuldeisers

Met je overzicht in de hand kun je schuldeisers benaderen voor een regeling. Je kunt afspreken om in termijnen af te lossen. Als schuldeisers daarmee akkoord gaan, heet dat een minnelijk akkoord of betalingsregeling (Rijksoverheid). Een schuldeiser is niet verplicht je voorstel te accepteren. De Belastingdienst biedt voor openstaande bedragen online een betalingsregeling aan waarbij je in maximaal 12 maanden elke maand een deel betaalt.

Belangrijk: lukt het niet om zelf afspraken te maken, of zijn het te veel schulden om te overzien? Dan kan je gemeente je helpen. De gemeente voert de schuldhulpverlening uit en kan je doorverwijzen naar een schuldhulpverlener. Wat een minnelijke schuldregeling inhoudt, lees je in ons uitleg-artikel.

Veelgestelde vragen over een schuldenoverzicht

Hoe kom ik erachter welke schulden ik allemaal heb?

Begin met je eigen post en berichten. Vul dat aan met de online overzichten van de Belastingdienst, DUO, het CJIB en Schuldenwijzer.nl, en bekijk je kredieten gratis op mijnkredietregistratie.nl van het BKR. Schulden voor huur, energie en studie staan niet bij het BKR; die vraag je op bij de schuldeiser zelf.

Moet ik ook kleine schulden in mijn overzicht zetten?

Ja. Ook kleine schulden kunnen oplopen door kosten en rente. Bovendien vraagt de gemeente bij schuldhulp om een volledig overzicht, en een vergeten schuld kan een regeling later in de weg zitten.

Welke schuld betaal ik als eerste?

Het Nibud adviseert om eerst je vaste lasten te betalen, zoals huur of hypotheek, energie, water en je zorgverzekering. Daarmee voorkom je de zwaarste gevolgen, zoals een huisuitzetting of afsluiting.

Wat als een schuldeiser mijn voorstel weigert?

Een schuldeiser hoeft een betalingsregeling niet te accepteren. Kom je er samen niet uit, neem dan contact op met je gemeente. Die kan kijken of een schuldregeling via de gemeente mogelijk is.

Kost een schuldenoverzicht maken geld?

Nee. Je eigen gegevens inzien bij de Belastingdienst, DUO, het CJIB, Schuldenwijzer.nl en online bij het BKR is gratis. Alleen een gewaarmerkt uittreksel van het BKR per post kost geld.

Samen overzicht maken

Een schuldenoverzicht maken voelt vaak als een grote berg. Je hoeft het niet alleen te doen. Wij begeleiden je bij het op een rij zetten van je schulden en zorgen voor overzicht, rust en structuur, in samenwerking met je gemeente of een schuldhulpinstantie. Plan een gratis gesprek of bel 085-9027796.

Nuttige andere blogs

• Betalingsregeling: zo krijg je weer grip op je geldzaken
• Derdenbeslag: wat is het en wat kun je doen?
• Een realistisch huishoudbudget opstellen